Bodembederf

Nog altijd verschijnen de meest stoere foto’s en filmpjes van de maïsoogst op internet. Hoewel ik ook wel moet lachen om dit soort foto’s is het tegelijkertijd diep triest! Een gemiddelde hectare landbouwgrond kost op dit moment zo tussen de 20 en 50.000 euro en kan oplopen tot meer dan 80.000 euro. Deze bodemstructuurschade  is onherstelbaar en kost langdurig productie, slechte oogsten, beroerde kwaliteit van het geoogste gewas en nog maar niet te spreken over de toename van nitraatuitspoeling. Bepaald geen duurzaam bodembeheer. De mais moet van het land er is weinig andere keus, maar dit begint eigenlijk met het feit dat deze grond helemaal niet geschikt was om maïs op te verbouwen. Er vanuit gaand dat we in Nederland nu eenmaal veel neerslag hebben, kan maisteelt eigenlijk alleen op de hogere, goed ontwaterde, percelen. De melkveehouders of akkerbouwers die de grond zelf in bezit hebben weten dit en houden daar rekening mee. Het grote probleem zit hem mijns inziens in de overige landeigenaren die uit gemak maïs zijn gaan verbouwen en alles vervolgens aan de loonwerker uitbesteden. Dergelijke grondeigenaren komen er helaas steeds meer in Nederland, zitten niet in onze studiegroepen en soms is het pure speculatie om grond in bezit te houden, waardoor duurzaam bodembeheer lastig gegarandeerd kan worden. Het begint allemaal met een landeigenaar met boerenverstand, een vakman die lange termijn duurzaam bodembeheer nastreeft en die de loonwerker aanstuurt in plaats van andersom.

Al jaren realiseren melkveehouders met de hoogste KVEM benutting van hun eigen land ook de laagste kostprijs (vraag een willekeurige boekhouder). Het moge duidelijk zijn dat de basis letterlijk begint bij duurzaam bodembeheer, kwalitatief goed eigen voer winnen waardoor minder (duur) krachtvoer aangekocht hoeft te worden om de melkkoeien op productie te houden.

Realiseer je ook dat een koe gemiddeld maar 3 lactaties meegaat..terwijl die grond daar je hele carrière blijft liggen. Dus voorkomen dat dit gebeurt met je percelen.

En als je geen geschikte grond voor maïsteelt hebt (zoals bijvoorbeeld in het veenweidegebied), moet je eigenlijk geen maïs willen verbouwen! Hier en daar wordt het zelfs al verboden. Maar waarom mais verbouwen? Met goed graslandbeheer en alleen gras kon mijn vader in 1990 zijn koeien al meer dan 9.000 kg gemiddeld laten produceren. Ben benieuwd naar de reacties.

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

Stoer, maar met weinig boerenverstand

Regelmatig ontstaan er discussies over duurzaamheid en dan is in de beleving van de burger/consument bio altijd duurzamer dan al het andere. De werkelijkheid is echter wat complexer. Voor biologische productie is bijvoorbeeld verhoudingsgewijs meer grond nodig en per eenheid product is het soms minder duurzaam. Binnen Duurzaam Boer Blijven werken we al enige tijd aan 1 standaardscore (de milieuscore) voor melkveehouderijbedrijven (ongeacht of ze nu bio, duurzaam of gangbaar zijn). Dezelfde meetlat maakt het mogelijk gelijkwaardig te toetsen en belangrijker: voor alle bedrijven staat eenzelfde uitdaging, namelijk: meer uit minder halen! ofwel het verhogen van de efficiëntie, vergroten van de natuurwaarden, meer biodiversiteit, langere levensduur van de koeien, etc etc. Met een SKAL certificaat ben je dan ook niet klaar, het economisch en ecologisch verbeteren van het bedrijf is een continue proces. Denk alleen al aan duurzamer bodembeheer en het graslandmanagement. En dan liggen er voor  biologische melkveehouders zeer zeker ook nog uitdagingen! Het liefst zitten ze gemengd in de studiegroepen om van elkaar te leren.

Omdat biologisch, EKO (SKAL) gecertificeerd, een hele duidelijke onderscheidende melk- en vleesstroom is biedt het meer garanties richting de consument betreft duurzaamheid en heeft het daarom een duidelijk marktvoordeel. De gegarandeerde meerprijs is en blijft interessant voor melkveehouders en daarom willen wij omschakelen naar biologisch aanmoedigen. Zeker voor de wat extensievere bedrijven. Enkele vuistregels die gelden bij het omschakelen:

• melkproductie: 10% kg melk per koe lager;
• 5% minder vervanging bij biologisch;
• beweidingssysteem minder intensief dan gangbaar;
• een aantal ha maïs moeten misschien vervangen worden door gras om beweiding rond te kunnen zetten;
• de melkprijs is zo’n 8 cent hoger;
• de aankoopprijzen van graskuil en snijmais liggen zo rond de resp. 45 en 80 euro per ton

(Bron: Johan de Boer, onderzoeker Wageningen UR Livestock Research)

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

De optie bio: een marktkans maar niet persé duurzamer

Het kringloopdenken zit in de lift. Het CLM heeft haar studie naar de meerwaarde van kringlooplandbouw en de studie naar de mogelijkheden om bedrijfsspecifieke kringloopprestaties te borgen, afgerond. Een flinke steun in de rug voor de melkveehouders die al jaar en dag bezig zijn met het sluiten van mineralenkringlopen en daar onvoldoende voor erkend, laat staan voor beloond, worden. De kern is de N en P (en C) kringloop. Op dit moment berekenen we voor al de melkveehouders in onze projecten als volgt de bedrijfsspecifieke N balans (gelijk aan het Landelijk meetnet van het LEI)
(voorbeeldcijfers in kg N/ha)
N EIGEN RUWVOER (BENUT VIA BEX) 300
+ N AANVOER (KRACHT/RUW)VOER 100
- N MELK + VLEES  80
= N MEST 320
- N AMMONIAK (BEA) 20 (gaat de lucht in)
+ N AANGEVOERDE (KUNST)MEST 150
+ N mineralisatie 0
+ N depositie 30
+ N klaver 0
- N LACHGAS 0 (N2O = lachgas)
N BEMEST 480
N GEOOGST ?? (grote onbekende, via grashoogtemeters en opmeten gras/maiskuilen is hier meer inzicht in te krijgen)
N EIGEN RUWVOER BENUT DOOR DE VEESTAPEL 300

Het bedrijfsspecifieke BODEM N OVERSCHOT (BEN) = 480-300 = 180 kg N/ha en gaat dus ergens verloren in de bodem of wordt vastgelegd als N-organisch. In combinatie met de bodemeigenschappen en het neerslagoverschot kan vanuit het bodemoverschot het nitraatgehalte in het grondwater voorspelt worden. Hierin werken we nauw samen met en volgen we Koeien en Kansen.

De BODEM N efficientie = 300/480 = 62,5% in dit voorbeeld.

Het is zinvol en milieukundig beter om de nitraatregels niet per land, maar per landschap vast te stellen. Maak pakketten op maat. De verschillen per regio in nitraatuitspoeling zijn namelijk groot, zegt docent Bodemkunde Marthijn Sonneveld van Wageningen Universiteit. Zie artikel in Nieuwe Oogst.

Nu we bedrijfsspecifiek het bodem N-overschot kunnen berekenen, kunnen we dit ook regionaal toetsen/beoordelen of het te hoog of laag is (in mooi Nederlands: een ecosysteemdienst). Idem voor het P (fosfor) overschot: het P overschot op de mineralenbalans is immers een P BODEM overschot, maar interpretatie van dat overschot hangt sterk af van de bodemeigenschappen.

Wij van duurzaam boer blijven zien er op toe dat deze standaardberekening de basis is voor allerlei “kringloopcertificaten” zoals die van de VBBM en het Woudencertificaat in de Noordelijke Friese Wouden. Tegelijkertijd gaan we actief opzoek naar meer voordelen en privileges voor bedrijven die uitmuntende prestaties laten zien met hun bedrijfscijfers (al dan niet gecertificeerd). Zo is op basis van deze data de duurzaamste boer van Drenthe verkozen en beloond met 1000 euro, kunnen bedrijven mogelijk meer ruimte krijgen in knellende regelgeving (denk aan BGM en Natura2000) of kan de samenleving belonen voor bovengemiddelde milieuprestaties: denk aan mogelijkheden van rentekorting, gebiedsfondsen, enzoverder. De eerste stappen worden hierin ook al gezet binnen het ‘Caring Dairy’ programma van Ben & Jerry’s en de makers van Beemsterkaas: dezelfde N, P en C kengetallen vormen daar namelijk de basis voor de score op “happy planet” waarmee CONO verder wil belonen en uitbetalen op duurzame prestaties.

In Nederland mogen melkveebedrijven afwijken van de wettelijk vastgestelde excretieforfaits, mits ze dit op de door LNV voorgeschreven manier kunnen aantonen. Dit alles staat beschreven in de “Handreiking bedrijfsspecifieke excretie” (LNV loket). Koeien & Kansen heeft die handreiking omgezet in een berekeningstool, genaamd excretiewijzer. Met de excretiewijzer kan de mestproductie van een melkveestapel worden berekend volgens de rekenregels van de handreiking. De nieuwste versie berekent niet alleen de excretie van stikstof en fosfaat (BEX), maar ook de emissie van ammoniak (BEA). De excretie kan worden vergeleken met de forfaitaire norm en de emissies kunnen worden vergeleken met een gemiddelde emissie van een bepaald bedrijfstype. Het programma is tevens te gebruiken als managementinstrument bij het verlagen van de mestproductie van de veestapel. In het programma Duurzaam Boer Blijven verwerkt Dirksen Management Support alle praktijkcijfers volgens deze rekenregels. Melkveehouders kunnen inmiddels al de output van de excretiewijzer naar DMS toesturen, ze worden daar verwerkt en gecontroleerd. DMS zet ze in heldere overzichten voor de melkveehouder en ze worden in studiegroepen besproken, gecontroleerd en zo uiteindelijk definitief vastgesteld. Een betrouwbare manier met veel checks.

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

Bedrijfsspecifieke prestaties toetsen aan regionale normen

Een combinatie van stro en krachtvoer verkleint niet alleen het (eventuele) ruwvoertekort, het levert ook nog geld op!

Uit een proef van Agrifirm is gebleken dat een meeropbrengst van €100,- per koe per jaar behaald kan worden door droge koeien stro en krachtvoer te voeren.
Opvallend is vooral dat de ruwvoer opname na afkalven zeer snel stijgt met dit droogstandsrantsoen.

U kunt hier meer lezen over de hogere ruwvoeropname en de berekeningen van het financiele voordeel.

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

Meeropbrengst door stro en krachtvoer

De bodem is vergelijkbaar met de pens van een koe. Hoe? Net als bij het rantsoen van de koe gaat het in de bodem om energie en eiwit, oftewel koolstof en stikstof.

Wormen spelen hierbij een grote rol. Regenwormen maken voedingsstoffen vrij door de vertering van organisch materiaal. In wormenpoep zit vijf keer meer plantbeschikbare stikstof, zeven keer zoveel oplosbare fosfaat en elf keer meer kalium dan in de omringende bodem.

Daarnaast spelen wormen een rol in de waterfiltratie. Met 100 gram regenwormen op een vierkante meter neemt de waterfiltratie met 150 millimeter per uur toe. Daarnaast zorgen de wormengangen er voor dat de wortels de kans krijgen om dieper in de bodem door te dringen.

Wilt u graag meer lezen over ‘Rantsoen voor Bodemleven?’ Dan kunt u hier het artikel uit de Veeteelt van 2 juli lezen.

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

Waarom wormenpoep?

Kruiden zijn soms een prima alternatief voor antibiotia. Kruiden en natuurproducten kunnen vooral preventief worden ingezet. Daardoor kan het gebruik van antibiotica sterk worden teruggedrongen. Dit schrijft onderzoeker Maria Groot in de Veldpost. Klik hier voor het hele artikel.

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

Kruiden en diervoeding

Constante voederwaarde oogsten, zowel in de eerste, de tweede als de derde snee, zodat je als veehouder over het jaar kunt zorgen voor een constante factor in het rantsoen. Daar staat of valt probleemloos produceren mee, zegt dierenarts Gerrit Hegen van DAP Het Zuidenveld. Klik hier voor het hele artikel in “Nieuwe Oogst”.

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

Pens moet gewoon goed draaien

Laat de koeien het werk doen en produceer voor een lagere kostprijs gezondere melk. Dat is de basis van het Pure Graze-systeem. Klik hier voor meer informatie.

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

Pure Graze: de koeien doen het werk

In het dagblad Trouw zijn diverse artikelen verschenen over Natura 2000 die wij u niet willen onthouden. Klik hier voor meer informatie:

Natura 2000 blijkt splijtzwam

Nederlands natuurbehoud blijft achter

Natura 2000: leren van de buren

Aan de natuur mag je best geld verdienen

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

Artikelen over Natura 2000

Na aanleiding van de duurzaamheidsdag in Drenthe is dit artikel in weekblad Boerderij verschenen. De strekking: aantoonbaar minder mineralenuitstoot en ammoniakemissie leveren voor melkveehouders rondom Natura 2000 gebieden mogelijk meer ontwikkelingsruimte op.
Klik hier voor het hele artikel in “Boerderij” van 27 april 2010.

Dit artikel komt van de site: Duurzaam Boer Blijven. Verder werken aan een duurzame melkveehouderij.

Groeiruimte via milieuscore