Bij het voeren van koeien is het vooral belangrijk om de pensbacteriën gezond te houden. De vertering van het voer van de koe begint in de pens. Dit is de eerste en de grootste van de vier magen, die bij een gezonde koe meer dan 2 specie kuubs voer bevat. In de pens zit een grote massa aan micro-organismen die het voer voor de koeien verteren.
De beschikbare energie die de koe uit het voer kan halen bepaalt uiteindelijk de hoeveelheid melk die door de koe geproduceerd kan worden. De grootste hoeveelheid van de totale beschikbare energie komt via vetzuren rechtstreeks uit de pens, aangemaakt door de pensbacteriën. Daarom is het voeren van pensbacteriën zo belangrijk. Om deze pensbacteriën goed te voeren hebben ze vooral energie, eiwit en schoon water nodig, hetgeen het liefst met een langzame passage door de koe heen gaat.
De taak van de pens zelf is vooral het mengen van het voer met pensbacteriën en het water, zodat de energie gevormd door de pensbacteriën – in de vorm van propionzuur (levert energie voor de koe zelf) azijnzuur (melkvet) en boterzuur – kan worden opgenomen. Speekseltoevoeging aan de pens onder invloed van herkauwen, zorgt ervoor dat de pens niet te zuur wordt. Voldoende herkauwen is daarom van groot belang. Daarnaast wordt via de pens ook gas afgevoerd. Dit doet de koe door het op te boeren. De gassen die hierbij vrijkomen bestaan voor het grootste gedeelte uit methaangas, wat een energie-verlies oplevert van ongeveer 10% van de beschikbare energie uit het voer.
Wanneer het voer door de pens voldoende is gemengd, verkleind en gefermenteerd, wordt het voer via de netmaag, boekmaag en lebmaag doorgestuurd naar de darmen. Een deel van de pensbacteriën spoelt mee naar de darmen, waarna ze daar door de koe verteerd worden. Dit microbieel eiwit kan wel oplopen tot 12 kg per dag.Pensbacteriën vormen daarmee de belangrijkste eiwitbron van de koe!
Belang van structuur
Effectiefstructuur (deeltjes langer dan 0,6 cm) in het rantsoen is belangrijk voor een goede prikkeling van de penswand en het stimuleren van de herkauwactiviteit. Doordat de koe haar voedsel herkauwt, wordt het voer in kleinere deeltjes gesneden, waardoor het beter verteerd kan worden in de pens. Het herkauwen van de pensinhoud gaat gepaard met gemiddeld 250 liter speeksel per dag. Het is ook belangrijk dat er voldoende speeksel vrijkomt, omdat speeksel bicarbonaat bevat, wat werkt als een pensbuffer. Daarnaast zorgt speeksel ervoor dat ureum kan worden hergebruikt. Ureum in melk en urine is verlies. Ureum in speeksel betekent hergebruik en zorgt dus voor betere benutting.
Voor meer info: www.dierenartsenpraktijkbeilen.nl
