De periode rond het afkalven wordt de transitieperiode genoemd. Deze periode loopt van 3 weken voor afkalven tot 4 weken na het afkalven. Ongeveer 80% van de ziektes bij het rund ontstaan tijdens deze periode. Er zijn 8 belangrijke aandachtspunten waar een melkveehouder op moet letten.
1) Maximaliseren van de drogestof opname
2) Minimaliseren van de negatieve energiebalans
3) Stimuleren van de pensfunctie
4) Melkziekte preventie
5) Optimaliseren van de afweer
6) Optimaliseren van de uierkwaliteit
7) Minimaliseren van stress
Gezonde start lactatie
Voeding tijdens de transitieperiode
De periode rond het afkalven wordt de transitieperiode genoemd. Deze periode loopt van 3 weken vóór afkalven tot 4 weken na het afkalven. Dit is een essentiële periode in de lactatiecyclus van het rund. Ongeveer 80 % van ziekten bij het rund vinden in deze periode plaats. Gedurende de transitieperiode ondergaat de koe vele veranderingen. Het is van groot belang om de veranderingen in deze periode goed te managen.
Hier volgen de 8 belangrijkste aandachtspunten tijdens de transitieperiode:
1. Maximaliseren van de droge stof opname: Het probleem tijdens de start van de lactatie is de combinatie van een verminderde voeropname en een verhoogde energiebehoefte.
Advies:
- Smakelijk voer met voldoende prik
- Stress vermijden
- Preventie van melkziekte
- BCS (Body Condition Score) op moment van afkalven tussen de 3,25 en 3,75
2. Minimaliseren van de Negatieve Energie Balans:
Een Negatieve energie balans houdt in dat een koe meer energie nodig heeft dan er op dat moment in het lichaam voorradig is. Dit is voornamelijk van toepassing op de nieuwmelkte koeien. Om aan deze energiebehoefte te voldoen gaat het lichaam vet en spier afbreken. Het afbreken van vet zorgt voor een verhoging van vrije vetzuren in het bloed. Deze zogenaamde NEFA’s hebben een duidelijk negatief effect op de koe: moeilijker verlopend afkalfproces, aan de nageboorte staan, slepende melkziekte, verminderde weerstand en vruchtbaarheidsproblemen.
Advies:
- Verhogen van de energiedichtheid van het voer vanaf 3 weken voor het afkalven met krachtvoer met tarwezetmeel.
- BCS op het moment van afkalven tussen de 3,25 en 3,75
- Geef de koe ruimte om te bewegen/lopen
3. Stimuleren van de pensfunctie:
Voorkom Pensverzuring/ SARA (=sub acute rumen acidosis):
Gedurende droogstand worden de penspapillen korter op een ruwvoerrijk rantsoen -> bevordert herstel penswand in eerste fase droogstand. Gevolg is wel minder absorptie oppervlakte in de pens -> ook mede daarom suikers en zetmeel opnemen in de laatste drie weken van de droogstand -> stimuleert groei penspapillen, pens wordt in gereedheid gebracht voor rantsoen met meer krachtvoer na afkalven.
Let op bij onvoldoende droge stof opname uit ruwvoer voor afkalven al kans op pensverzuring
Advies:
- Goed, smakelijk ruwvoer met voldoende prik, OOK TIJDENS DE DROOGSTAND van groot belang!!
- Meer suikers en zetmeel in het rantsoen einde droogstand
4. Melkziekte preventie:
Na het afkalven heeft een koe 9 keer de hoeveelheid calcium nodig die beschikbaar is!!
Bij een hoog Kation-gehalte (K+!!) wordt de calciumstofwisseling minder actief en bij een hoog Anion-gehalte (Cl-!) wordt calciumstofwisseling actief. Dus een negatieve Kation-Anion-balans helpt bij de preventie van melkziekte. Advies:
- BCS tussen de 3,25 en 3,75 (let op vrije vetzuren->verminderde eetlust)
- Maximaliseer de droge stof opname (let op Negatieve Energie Balans)
- Kation-Anion-Balans voeding zo laag mogelijk
- Laag calciumgehalte in het droogstandsrantsoen zorgt voor een optimale Calcium-opname in de darm ná afkalven
- Voldoende Magnesium en Vitamine D
- Lage Kation-Anion-Balans en laag Ruw eiwit (max, 14% RE einde laatste fase droogstand) zorgen voor minder zucht.
5. Optimaliseren van de afweer:
Rond het afkalven is de afweer verminderd. Het is dus van groot belang om de afweer in deze kritische periode te ondersteunen.
Advies:
- Droge stof opname optimaliseren
- Voldoende voorziening van Vitamine A, E, Selenium en Zink in het rantsoen
6. Optimaliseren van de uierkwaliteit tijdens de droogstand:
Tijdens het droogzetten en tijdens de start van de lactatie is een koe erg gevoelig voor nieuwe infecties. Hoe hoger de melkproductie op het moment van droogzetten des te groter de kans op een infectie!
Advies droogzetten:
- Verminder de krachtvoeropname
- Verminder de energiedichtheid van het rantsoen
- Minder ruw eiwit
- Eén keer per dag melken
- Altijd voldoende water!!
- Gebruik droogzetters volgens het bedrijfsbehandelplan (in overleg met de dierenarts)
7) Minimaliseren van stress:
Cortisol , een stresshormoon, kan vrijkomen als gevolg van stress. De gevolgen kunnen zijn: abortus in laatste fase dracht,vertraagd afkalven, activeren van vetafbraak waardoor de vrije vetzuren ( NEFA’s) stijgen. (zie punt 2)
Advies:
- Beperk transport voor afkalven
- Vermijden van isolatie van koeien voor afkalven
- Geen grote rantsoenveranderingen tegen het einde van de dracht
- Onbeperkte watervoorziening
- Voorkom hittestress!
8) Gezonde start lactatie:
Optimaliseren van de start van de lactatie is belangrijker dan maximaliseren van de melkproductie. Dus rustig opstarten met een duurzame productie! Door deze rustige start zal de Negatieve Energie Balans minder groot zijn.(zie punt 2) Het is belangrijk om de opname in energieconcentratie geleidelijk te laten oplopen (top krachtvoergift op 25-30 dagen)
