Structuurrijk gras voor optimale penswerking
Wijnand Hogenkamp Boerderij/Veehouderij 87 – no. 13 (25 juni 2002)
Om meer structuur in het rantsoen van de koeien te krijgen, is Dick Wennemars enkele jaren geleden gestart met gekruist raaigras. Maar alleen structuur verbouwen is niet genoeg. Tijdens inkuilen en voeren mag de structuur niet verloren gaan.
Het merendeel van de koeien ligt in de box te herkauwen als Dick Wennemars in Oudleusen (Ov.) door de stal loopt. „Zo wil ik het graag zien. Zo’n 70 tot 80 procent van de koeien moeten herkauwen op een rustig moment zoals nu.” Er ligt her en der nog restvoer bij het voerhek. De koeien van Wennemars krijgen pas sinds enkele dagen weidegang op het etgroen van de eerste snede. Hij biedt de dieren alleen in de ochtend weidegang. „Dan is het altijd even zoeken hoeveel je nog op stal moet bijvoeren. Je moet daar de balans in zien te vinden.” Balans is een belangrijk begrip voor Wennemars.
Enkele jaren geleden was de balans op het gebied van voeding verstoord. Het grasbestand bestond toen vrijwel uitsluitend uit tetra’s. „Mooi bladrijk spul met een hoge voederwaarde. Maar we konden de koeien niet voeren wat we wilden”, vertelt Wennemars. Als hij granen wilde bijvoeren, werden de koeien te dun op de mest. Na lang zoekwerk bleek de structuurvoorziening van de koeien op het randje. In de voermengwagen werd stro toegevoegd. Dat werd later vervangen door gehakseld stro. „Je moet wel voldoende vezellengte houden”, vindt Wennemars. „Lang stro heeft als nadeel dat de koeien het makkelijker kunnen selecteren. Gehakseld stro is vaak te kort en daardoor neemt de prikkelende werking in de pens af.” Met de nieuwe mengwagen kon hij stro snijden op een lengte die tussen lang en gehakseld stro in ligt. Ook zocht hij een manier waarmee de hoeveelheid structuur in zijn graskuilen verhoogd zou worden.
Zelf structuur verbouwen
De oplossing werd gezocht in het verbouwen van gras dat meer stengel bevat met behoud van voederwaarde. Wennemars heeft 2 jaar geleden 13 van de 34 hectare grasland ingezaaid met gekruist raaigras. De kruising tussen Engels en Italiaans raaigras heeft een hoog opbrengend vermogen. Maar dat vraagt ook veel stikstof. Daarom is gecombineerd met klaver. Dat geeft een groot deel van de stikstof waar het raaigras om vraagt. „Maar je moet wel bijbemesten. Ook daar is het zoeken naar de balans. Te weinig geeft onvoldoende opbrengst, te veel geeft problemen met de stikstofaanvoer.” Het is wel duidelijk dat veel klaver moet worden gebruikt om in de stikstofbehoefte van gras te voorzien.
Structuur behouden
Vorig jaar is alle gras gehakseld. Om de structuurwaarde van het gekruiste raaigras te bewaren heeft Wennemars de eerste snede van dit jaar, een kleine 40 hectare, met de opraapwagen ingekuild. Daarbij inbegrepen 10 hectare gekruist raaigras. Hakselen is prima, maar te kort hakselen geeft verlies van structuurwaarde. De mechanische prikkeling van de penswand is dan onvoldoende.
Het structuurrijke gras is nu de onderste laag over de hele lengte van de nieuwe kuil voor aankomende winter. De rest van het gras dat de kuil zal vullen, wordt wel gehakseld.
Het kuilvoer wordt samen met andere producten met de shovel geladen in de voermengwagen. Een goede menging zorgt er voor dat het structuurhoudende materiaal in elke hap voer aanwezig is. „Je moet er voor zorgen dat je een mengwagen gebruikt die het rantsoen niet tot moes draait. Anders heb je met veel zorg de structuur gewonnen, maar vergooi je het net voor je het aan de koeien voert.” Als voorbeeld grijpt hij een krant die hij licht in elkaar frommelt. Even later perst hij het papier verder tot een kleine prop. „Kijk, dat is het verschil tussen mengen en tot moes draaien.” Wennemars zorgt er dan ook voor dat de maïs en het gras als laatste geladen worden. Hij gebruikt een mengwagen die werkt met peddels. Wennemars ervaart dat dit systeem het beste mengt zonder dat het vermoest.
Controlepunten zoeken
Wennemars heeft een aantal controlepunten waaraan hij toetst of de structuurvoorziening van zijn vee voldoende is. De herkauwactiviteit is een belangrijk meetpunt. Ook moeten de dieren er goed uitzien; een gezond haarkleed en voldoende conditie. Verder kijkt Wennemars naar de pensvulling en beoordeelt hij regelmatig de mest van de koeien. „Het moet wat weg hebben van dikke yoghurt of dunne specie”, legt hij uit. Een van de controlemomenten van de mest is wanneer Wennemars de terugloopgang van de melkput naar de stal schoonmaakt. „De mest moet dan als het ware voor de mestschuif uitrollen.”
De veehouder past doe-het-zelf-k.i. toe bij zijn dieren. „Als ik toch met de handschoen in de koe ben, kijk ik gelijk of de mest van de koeien goed verteerd is.” Ook dat geeft hem een goed beeld van de benutting van het gevoerde rantsoen.
Proces van jaren
Wennemars beseft dat hij nog lang niet uitgeleerd is. Het effect van inkuilen met de opraapwagen, waardoor de structuur beter behouden blijft, is aankomende winter pas te zien. „Dan pas kan ik zien hoe het loopt, hoe de koeien zich er onder houden en of de melkproductie goed op peil blijft. Op basis daarvan kan ik volgend jaar pas weer actie ondernemen.”
Behalve gebruik van de opraapwagen heeft Wennemars ook een veel zwaardere snede ingekuild dan vorig jaar. „Misschien blijf ik gebruikmaken van de opraapwagen, maar streef ik dan weer naar een wat minder zware snede.” Ook hier is Wennemars nog zoekende naar de balans. De balans tussen voldoende structuur en een optimale benutting.
<hr />
<div class=”alert”><strong>MAATREGELEN:</strong>
<ul>
<li>Een goede menging zorgt er voor dat het structuurhoudende materiaal in elke hap voer aanwezig is. </li>
<li>Alleen structuur verbouwen is niet genoeg. Tijdens mengen en voeren mag de structuur niet verloren gaan. Bij verlies van structuurwaarde, bijvoorbeeld door te kort hakselen, is de mechanische prikkeling van de penswand onvoldoende. Gebruik bijvoorbeeld een mengmachine met peddels.</li>
<li>Er zijn een aantal controlepunten waaraan men kan toetsen of de structuurvoorziening van vee voldoende is. De herkauwactiviteit is een belangrijk meetpunt. Ook moeten de dieren er goed uitzien; een gezond haarkleed en voldoende conditie. Verder is het goed de pensvulling te bekijken en de mest van de koeien regelmatig te beoordelen. </li>
</ul>
</div>
<strong>MEER LEZEN:</strong>
<ul>
<li>…</li>
</ul>
<strong>DOORVERWIJZINGEN:</strong>
<ul>
<li>…</li>
</ul>
{ 1 trackback }